Breaking news
PILNE! Targi ENERGETICS zostały przeniesione na 2021 rok || EXPOPOWER na 2022 rok || Warsaw Industry Week na 3-5 listopada 2021!

10 lutego 2021 r. skierowano do pierwszego czytania w Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych "Rządowy projekt ustawy o zmianie ustaw regulujących przygotowanie i realizację kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej".

8 lutego 20201 r. do Sejmu wpłynął "Rządowy projekt ustawy o zmianie ustaw regulujących przygotowanie i realizację kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej" (druk nr 916). 10 lutego dokument skierowano do czytania w Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych. Projekt dotyczy ujednolicenia specustaw inwestycyjnych, wyeliminowania wątpliwości interpretacyjnych w zakresie stosowania ich przepisów oraz wprowadzenia sprawdzonych rozwiązań przewidzianych w przepisach innych ustaw, które przyczynią się do usprawnienia procesu inwestycyjnego.

Uzasadnienie

W projekcie ustawy o zmianie ustaw regulujących przygotowanie i realizację kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej zaproponowano weryfikację przepisów:

  1. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052);
  2. ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293, 471, 782, 1086 i 1378 oraz z 2021 r. poz. 11);
  3. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283, 284, 322, 471 i 1378);
  4. ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz. U. z 2020 r. poz. 1866), dalej również jako: „specustawa terminalowa”;
  5. ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 191, 284 i 1086), dalej również jako: „specustawa przesyłowa”;
  6. ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz. U. z 2020 r. poz. 219 i 471);
  7. ustawy z dnia 22 lutego 2019 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w sektorze naftowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 2309), dalej również jako: „specustawa naftowa”.

Zaproponowane zmiany dotyczą głównie ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu, ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych oraz ustawy z dnia 22 lutego 2019 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w sektorze naftowym, dalej łącznie jako „specustawy inwestycyjne”. Specustawy inwestycyjne pozwalają na przygotowanie i realizację inwestycji polegających na budowie kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej. Doświadczenia zebrane w okresie stosowania specustaw inwestycyjnych wykazały, że są one narzędziem usprawniającym i przyśpieszającym proces przygotowywania i realizacji wyżej wymienionych inwestycji. Analiza przepisów specustaw inwestycyjnych wykazała jednakże, że konieczna jest weryfikacja niektórych rozwiązań, w celu ich dostosowania do nowych wyzwań, zmieniających się regulacji prawnych lub doprecyzowania. Powyższe ma doprowadzić do dalszego usprawnienia procesu przygotowywania i realizacji inwestycji niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej.

W przypadku zmian w specustawach inwestycyjnych wprowadzanych „równolegle” (mających analogiczny charakter) w uzasadnieniu szczegółowym do projektu ustawyzamieszczone zostało uzasadnienie do zmian specustawy przesyłowej – z odniesieniem do odpowiednich przepisów specustawy terminalowej oraz naftowej.

Mając na uwadze konieczność zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego państwa przez zagwarantowanie prawidłowego funkcjonowania krajowego systemu elektroenergetycznego oraz stabilności i pewności poboru mocy przez odbiorców energii elektrycznej (zwłaszcza w kontekście zmian zachodzących w sektorze energetycznym i planowanego wzrostu udziału niesterowalnych źródeł energii odnawialnej, w tym morskiej energetyki wiatrowej, w strukturze wytwarzania energii elektrycznej w Rzeczypospolitej Polskiej oraz wzrostu potencjału wytwórczego w rejonie północnej i centralnej części kraju), niezbędna jest przede wszystkim pilna rozbudowa sieci przesyłowej elektroenergetycznej, ale również dalsze usprawnienie inwestycji w sieć przesyłową gazową, która m.in. zapewni paliwo do nowo budowanych bloków energetycznych oraz infrastrukturę naftową, która stopniem rozwoju nie odpowiada wyzwaniom związanym z transformacją energetyczną Rzeczypospolitej Polskiej.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 24 w związku z art. 9c ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 833, 843, 1086, 1378 i 1565), dalej jako: „Prawo energetyczne”, operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego jest odpowiedzialny m.in. za zapewnienie bezpieczeństwa funkcjonowania systemu elektroenergetycznego i odpowiedniej zdolności przesyłowej w sieci przesyłowej elektroenergetycznej oraz eksploatację, konserwację i remonty sieci, instalacji i urządzeń wraz z połączeniami z innymi systemami elektroenergetycznymi, w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. Na podstawie art. 16 ust. 2 Prawa energetycznego operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego sporządza plan rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną (dalej jako: „plan”) na okres 10 lat. Plan obejmuje w szczególności przedsięwzięcia w zakresie modernizacji, rozbudowy albo budowy sieci oraz połączeń z systemami elektroenergetycznym innych państw, a także planowany harmonogram realizacji inwestycji. Celem sporządzenia planu jest zapewnienie długookresowej maksymalizacji efektywności nakładów i kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwo energetyczne, tak aby nakłady i koszty nie powodowały w poszczególnych latach nadmiernego wzrostu cen i stawek opłat za dostarczanie energii, przy zapewnieniu ciągłości, niezawodności i jakości ich dostarczania. Zgodnie z art. 16 ust. 13 Prawa energetycznego projekt planu podlega uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki. W dniu 1 czerwca 2020 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki uzgodnił projekt planu przedstawionego przez operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego – Spółkę Polskie Sieci Elektroenergetyczne spółka akcyjna z siedzibą w Konstancinie-Jeziornie (dalej również jako: „Spółka” lub „inwestor”) – Planu rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2021–2030. Terminowe wykonanie przedsięwzięć przewidzianych w uzgodnionym z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki planie w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2021–2030 oraz wykonywanie wynikających z Prawa energetycznego obowiązków operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego, które służy zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej, wymaga zapewnienia Spółce możliwości sprawnego przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie systemu przesyłowego elektroenergetycznego.

Jednocześnie wskazać należy, że prawidłowe funkcjonowanie systemu elektroenergetycznego wymaga nie tylko budowy nowej infrastruktury elektroenergetycznej, ale i umożliwienia operatorowi systemu przesyłowego jej eksploatacji oraz utrzymania w należytym stanie. Powyższe wiąże się z koniecznością wprowadzenia do systemu prawa rozwiązania pozwalającego na korzystanie ze specjalnego, sprawnego trybu przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych w dłuższym horyzoncie czasowym niż pierwotnie założył ustawodawca (to jest do roku 2030, a nie roku 2025). Jedynie wprowadzenie rozwiązań usprawniających procesy inwestycyjne związane z budową oraz utrzymaniem w należytym stanie wybudowanej infrastruktury pozwolą na zagwarantowanie bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej.

Podkreślić należy, że proces przygotowania i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych na podstawie ogólnych przepisów regulujących proces inwestycyjny wymaga zaangażowania licznych organów administracyjnych i jest niezwykle czasochłonny (czas potrzebny do pozyskania wszystkich niezbędnych aktów administracyjnych na etapie prac przygotowawczych wynosi średnio 56 miesięcy), co w konsekwencji przekłada się negatywnie na możliwość zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej. Długotrwałość procesu inwestycyjnego wpływa również na wzrost kosztów inwestycji, które, podnosząc wysokość taryfy, ostatecznie są ponoszone przez odbiorców energii elektrycznej. Rozwiązania przewidziane w specustawie przesyłowej zwiększają efektywności działania inwestora oraz organów, które są zaangażowane w proces wydawania decyzji. Podkreślić należy, że możliwość skorzystania ze ścieżki wynikającej ze specustawy przesyłowej w obowiązującym brzmieniu skraca czas przygotowania inwestycji do około 19 miesięcy. Wprowadzenie zmian zaproponowanych w projekcie ustawy doprowadzić ma do dalszego skrócenia okresu niezbędnego do pozyskania koniecznych aktów administracyjnych.

Przygotowanie i realizacja inwestycji na podstawie specustawy przesyłowej pozwala również na zmniejszenie liczby decyzji pozyskiwanych w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Wskazać należy, że decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej (dalej również jako: „decyzja lokalizacyjna”) zawiera w swoim zakresie rozstrzygnięcia dotyczące m.in.:

  1. lokalizacji inwestycji i warunków zabudowy terenu;
  2. ograniczenia sposób korzystania z nieruchomości;
  3. wywłaszczenia;
  4. podziału nieruchomości;
  5. usunięcia drzew lub krzewów;
  6. lokalizacji urządzeń w obszarze pasa drogowego.

W związku z powyższym w projekcie ustawy przewidziano dodanie do załącznika do specustawy przesyłowej – wykazu strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowej – nowych inwestycji.

W projekcie ustawy dokonuje się również zmiany użytej w specustawie przesyłowej siatki pojęciowej. Celem tej weryfikacji jest doprecyzowanie użytych w specustawie przesyłowej określeń oraz wprowadzenie większej spójności między specustawami inwestycyjnymi. Powyższe prowadzić ma do wyeliminowania wątpliwości interpretacyjnych powstałych w toku stosowania specustawy przesyłowej.

W związku z wydłużeniem perspektywy długoterminowego planowania w zakresie polityki energetycznej, koniecznością zapewnienia nie tylko sprawnego przygotowania i realizacji nowych inwestycji, ale i umożliwienia modernizacji istniejącej infrastruktury, jak również dynamicznym rozwojem współpracy między operatorami państw członkowskich Unii Europejskiej, zmierzającej do utworzenia wspólnego europejskiego rynku energii, w projekcie przewidziano wydłużenie okresu obowiązywania specustawy przesyłowej do 31 grudnia 2030 r., to jest w okresie umożliwiającym inwestorowi przygotowanie i realizacje inwestycji zgodnie z Planem rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2021–2030. Wskazać należy, że aktualnie w sektorze energetycznym dochodzi do zmian strukturalnych związanych m.in. z: rosnącą decentralizacją sektora wytwarzania energii elektrycznej, wzrostem źródeł odnawialnych i ciągłym rozwojem technologii w tym obszarze, planami budowy morskiej energetyki wiatrowej, programem energetyki jądrowej czy wzrostem zużycia energii elektrycznej w sektorze transportu i ciepła. Mając na uwadze powyższe, a także stan techniczny istniejącej infrastruktury przesyłowej elektroenergetycznej, niezbędne są pilna rozbudowa sieci przesyłowej elektroenergetycznej oraz umożliwienie operatorowi systemu przesyłowego elektroenergetycznego modernizacji już istniejącej infrastruktury. Zapewnienie bezpieczeństwa funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, służące zagwarantowaniu bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem potrzeb gospodarczych, politycznych i społecznych wiąże się z koniecznością sprawnej rozbudowy i modernizacji sieci przesyłowej elektroenergetycznej, co biorąc pod uwagę specyfikę inwestycji liniowych, nie jest możliwe w oparciu o ogólne przepisy regulujące proces inwestycyjny.

Rozwiązania zaproponowane w specustawie przesyłowej w brzmieniu uwzględniającym zmiany wskazane w projekcie ustawy, przez wprowadzenie szeregu ułatwień w procesie inwestycyjnym (dotyczących m.in. skrócenia czasu orzekania przez organy, ograniczeniu liczby postepowań czy ułatwieniu nabywania tytułów prawnych do nieruchomości, na których ma być przygotowywana lub realizowana strategiczna inwestycja w zakresie sieci przesyłowej) umożliwią operatorowi systemu przesyłowego elektroenergetycznego wykonanie robót budowlanych zwiększający bezpieczeństwo krajowego systemu elektroenergetycznego i stabilność dostaw energii elektrycznej do odbiorców, a co za tym idzie bezpieczeństwo energetyczne Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślić należy, że mając na uwadze liczbę wyzwań, przed którymi stoi odpowiedzialny za bezpieczeństwo sieci przesyłowej elektroenergetycznej operator systemu przesyłowego, za konieczne uznać należy wprowadzenie regulacji prawnych usprawniających przygotowanie i realizacje strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych. Brak ingerencji w obowiązujący system prawa w zakresie określonym w projekcie ustawy uniemożliwi operatorowi systemu przesyłowego sprawne przygotowywanie i realizację inwestycji.

Wskazać należy, że w specustawie przesyłowej skorzystano z rozwiązań przewidzianych już w innych ustawach regulujących w specjalny sposób proces przygotowywania i realizacji inwestycji. Wprowadzając rozwiązania do przepisów tej ustawy dokonano oceny ich przydatności w kontekście celu, jakim jest usprawnienie procesu inwestycyjnego i zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej. Zmiany rozwiązań przewidzianych w zmienianych niniejszą ustawą aktach prawnych wynikają z konieczności ich dostosowania do specyfiki strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych lub zdiagnozowania problemów ze stosowaniem tych rozwiązań. Podkreślić należy także, że przy instytucjach, które zapewniają sprawne realizacje i przygotowanie strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych i jednocześnie ingerują w prawa i wolności innych podmiotów, zdecydowano się na ich wprowadzenie jedynie w zakresie niezbędnym do realizacji celu. W przypadku gdy w specustawie przesyłowej lub projekcie ustawy przewidziano ingerencję w prawa lub wolność innych podmiotów, jasno określono, na czym ta ingerencja może polegać, wprowadzono mechanizm limitujący jej zakres, a także zapewniono odpowiednią rekompensatę. Szczegółowe uzasadnienie odnoszące się do konieczności, adekwatności i proporcjonalności poszczególnych rozwiązań wskazane zostało przy przepisach regulujących dane rozwiązanie.

W projekcie ustawy przewidziano rozwiązania polegające w szczególności na:

  1. doprecyzowaniu przepisów budzących wątpliwości interpretacyjne;
  2. zastosowaniu dobrze funkcjonujących rozwiązań przewidzianych w innych specustawach inwestycyjnych;
  3. zweryfikowaniu listy inwestycji objętych specustawą przesyłową, przez zmianę części już w niej wymienionych oraz dodanie nowych;
  4. uwzględnieniu specyfiki inwestycji przygotowywanych i realizowanych w obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej;
  5. przedłużeniu okresu obowiązywania specustawy przesyłowej do dnia 31 grudnia 2030 r.

Jeśli chodzi o zmiany przepisów specustawy terminalowej oraz naftowej, mają one w większości charakter wynikowy i ich weryfikację uzasadnić należy analogicznie jak zmiany specustawy przesyłowej. Ponadto w przypadku specustawy terminalowej w projekcie ustawy uwzględniono zmiany wynikające z integracji spółek Polskie LNG S.A. z siedzibą w Świnoujściu i Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. z siedzibą w Warszawie, a także plany dotyczące budowy tak zwanego terminalu pływającego w Zatoce Gdańskiej.

Oczekiwanym efektem wprowadzenia zmian do specustaw inwestycyjnych jest uprawnienie i uproszczenie procesu inwestycyjnego, a co za tym idzie szybszy rozwój strategicznej infrastruktury energetycznej, wzrost bezpieczeństwa jej funkcjonowania oraz zminimalizowanie ryzyka związanego z występowaniem ograniczeń albo przerw w dostawie energii do odbiorców końcowych. Powyższe doprowadzi do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej.

Zmiana ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne – polega na ograniczeniu obszaru, dla którego prowadzone są bazy danych wymienione w art. 4a ust. 1a pkt 2, 3, 6, 7, 10 i 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne do obszarów, dla których organy administracji prowadzące te bazy są właściwe miejscowo.

Weryfikacja ustawy z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zmierza do zagwarantowania udziału operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego oraz operatora systemu przesyłowego gazowego w procesie planistycznym prowadzonym przez jednostki samorządu terytorialnego.

Wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma na celu umożliwienie operatorom systemu przesyłowego elektroenergetycznego oraz gazowego sprawnej realizacji, wynikających z Prawa energetycznego, obowiązków w zakresie dbania o odpowiedni stan infrastruktury przesyłowej oraz bezpieczne i stabilne dostawy paliw gazowych oraz energii elektrycznej.

Nowelizacja ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących zapewnia natomiast spójność w systemie prawa.

Podsumowując, wskazać należy, że zaproponowane w projekcie ustawy rozwiązania służą celowi specustaw inwestycyjnych, jakim jest usprawnienie procesu przygotowania i realizacji kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej, a co za tym idzie zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej. Doświadczenia zebrane w toku stosowania specustaw w dotychczasowym brzmieniu pokazały, że wprawdzie służą one usprawnieniu przygotowania realizacji inwestycji, jednak wymagają zmian związanych z koniecznością zapewnienia inwestorom realizacji obowiązków w zakresie zapewnienia ciągłości dostaw energii do odbiorców. Odstępstwa od regulacji przewidzianych w przepisach ogólnych oraz ewentualne ingerencje w prawa i wolności gwarantowane przepisami innych ustaw, zostały w projekcie ustawy ograniczone do niezbędnego minimum, które pozwala na usprawnienie przygotowania i realizacji kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej. Podkreślić należy również, że w przypadku ingerencji w prawa i wolności gwarantowane w projekcie ustawy wprowadzono mechanizmy zabezpieczające przed jej nadmiernym poziomem, a także wyrównujące szkody z nią związane. Zaproponowane rozwiązania są adekwatne, konieczne i proporcjonalne do celu, jaki postawiono ustawie.

 

Szczegółowe uzasadnienie

Szczegółowe uzasadnienie dostępne jest pod linkiem https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/FFC0F7D694D82978C12586790039D3BA/%24File/916-uzas.DOCX

 

Dodatkowe linki

 

Źródło: sejm.gov.pl; fot.: freeimage / Ivan Prole