Energetyka musi sprostać transformacji od rynku skoncentrowanego na „liczniku” do rynku skoncentrowanego na „kliencie”, uwzględniając przy tym rosnący udział energetyki odnawialnej oraz sektora prosumentów. Nowe modele biznesowe oraz procesy wymagają coraz szybszej adaptacji, elastyczności oraz umiejętności dostosowania organizacji. Z uwagi na fakt, że nowoczesna energetyka – dystrybucja, obrót, inne podmioty świadczące usługi powiązane – jest oparta i zależna w coraz większym stopniu od technologii informatycznych to właśnie informatyka powinna przystosować swój sposób działania do oczekiwań biznesu i znacząco bliżej z biznesem współpracować.

Filip Kowalski, General Manager for Energy & Natural Resources,
Middle & Eastern Europe, SAP

W jaki sposób można ten cel osiągnąć? Takie pytanie zadaje sobie wielu menadżerów IT, osób pełniących role związane z digitalizacją, ale także szeregowi pracownicy IT. Odpowiedzi jest na pewno kilka i w zależności od organizacji, posiadanych kompetencji IT, gotowości do zmian możliwe są różne scenariusze działania. Tutaj właśnie z pomocą przychodzi podejście Agile (tzw. podejście zwinne). Podejście, które mimo sporej grupy przeciwników sprawdza się w coraz większej liczbie dużych organizacji działających w różnych branżach i na wielu rynkach. Metodologia, która staje się integralnym elementem transformacji cyfrowej organizacji i wsparcia w realizacji strategii oraz rozwiązywaniu problemów natury operacyjnej. Przy okazji Agile powinno się mówić i podkreślać konieczność dokonania mentalnych i kulturowych zmian w organizacji, w tym szczególnie:

• Failure culture (gotowość na ewentualne porażki) – jako integralny element modelu pracy wspierającego szybką identyfikację obszarów ryzyka i umiejętność podejmowania odpowiednich decyzji na wczesnym etapie prac.
• Częste interakcje – czyli bliska praca z użytkownikiem i możliwie jak najszybsza wizualizacja wymagań biznesowych np. w formie pilota lub prototypu.
• Szybkie decyzje – kluczowe dla sprawnej realizacji zadań i projektów w formule „agile”, zapewniające prawidłowe tempo aktywności i tym samym dostarczanie oczekiwanych rezultatów w założonych krótkich reżimach czasowych.
• Value first – wartość dla organizacji jako kluczowy punkt decyzyjny w tracie realizacji programów i projektów. Koszt powinien być brany pod uwagę jako wtórny czynnik decyzyjny po odpowiedniej weryfikacji projektów względem ich wartości dodanej dla organizacji, dostępnych kompetencji i ograniczeń czasowych. Przejście z etapu prototypowania do etapu projektu i realizacji produktywnej powinno być zawsze oparte o analizę wartości.
• Wspólpraca – klucz do sukcesu. Mówimy tutaj o współpracy pomiędzy użytkownikami końcowymi i IT, pomiędzy kierownictwem i zespołem projektowym. Często tez mówimy o współpracy z partnerami biznesowymi, np. z obecnymi lub potencjalnymi dostawcami i klientami.

Design Thinking

W tym miejscu warto wspomnieć, że jednym z kroków w inicjatywach opartych o Agile jest wykorzystanie Design Thinking, szczególnie na wczesnym etapie działań, kiedy konieczne jest zebranie, zrozumienie wyzwań użytkowników końcowych i organizacji oraz ich odpowiednia priorytetyzacja. Design Thinking zyskuje coraz większą rzeszę zwolenników, oferując i umożliwiając przy tym określone modyfikacje i warianty.

Open Innovations

Dodatkowym i ciekawym uzupełnieniem podejścia Agile jest formuła Open Innovations, szczególnie jako kierunek wykorzystania wiedzy i kompetencji spoza danej organizacji. Sektor energetyki wymaga szerokiej współpracy z wieloma podmiotami typu wielki odbiór, prosumenci, OSP, dostawcy wyposażenia technicznego itp. Bardzo często obszar styku z partnerami biznesowymi stwarza szereg możliwości, które nie są możliwe do odpowiedniej identyfikacji i późniejszego opracowania tylko w ramach wewnętrznego R&D. Open Innovation jest formułą niezwykle poszukiwaną przez firmy z sektora ICT oraz start-upy.

Industry Innovation Kits

Alternatywą do czystej formuły Open Innovation jest wykorzystanie Industry Innovation Kits, które poprzez dostęp do wzorców i wiedzy branżowej pozwalają w znaczący sposób przyspieszyć wykonanie pierwszych cykli interakcji z użytkownikiem końcowym i uzyskanie wstępnych wyników. Wykorzystanie Open Innovation, jak i Industry Kit, może być uzależniane od zakresu i priorytetów biznesowych.

Działania wspierające procesy

Należy tutaj wspomnieć, że obecne technologie informatyczne oferują znacznie niższe koszty prototypowania oraz budowy rozwiązań np. z zakresu IoT. Jest to możliwe m.in. dzięki popularyzacji platform chmurowych oferujących szereg wbudowanych narzędzi (np. analityka predykcyjna, machine learning, IoT, blockachin). Istnieją platformy, które już z powodzeniem wykorzystywane w ramach działań i programów innowacyjnych przez wiele firm energetycznych i przedsiębiorstw z sektorów powiązanych. Mówimy tutaj o szeregu ciekawych działań innowacyjnych i projektowych wspierających procesy:

• na rynku elektromobilnym,
• energetyki i rozproszonej (np. w zakresie monitorowania farm wiatrowych lub źródeł solarnych),
• smart house,
• DSM/DSR,
• relacji i zaangażowania klienta.

Lessons Learned

Skoro Agile to jest metodologia, z której korzysta już wiele firm i organizacji na pewno warto wskazać na kilka ważnych „lekcji” (ang. Lessons Learned) zebranych podczas różnorodnych programów i projektów. Szczególnie trzeba podkreślić jak ważne jest:

• zrozumienie problemu przed dyskusją o rozwiązaniach,
• zaufanie i ścisła współpraca pomiędzy IT i biznesem jako klucz do sukcesu,
• odpowiedni i zbalansowany skład zespołu odzwierciedlający agendę biznesu,
• zrozumienie i popularyzacja korzyści z podejścia „try many fail early”,
• zasada „wartość na początku, później koszt”,
• „dotykalne” prototypy jako podstawa ciągłej optymalizacji.
• chęć i gotowość redefinicji procesów, modeli biznesowych i styku pracy kluczowa dla wygenerowania znaczącego potencjału wartości wykorzystującego innowacje.

Wszystkie omówione w niniejszym artykule elementy podejścia Agile w swojej naturze umożliwiają dopasowanie do potrzeb danej organizacji i przyspieszenie innowacyjności i tym samym transformacji cyfrowej. Agile to na pewno dobry pomysł także w energetyce.

Manifest Agile

W dniach 11–13 lutego 2001 r. odbyło się spotkanie, podczas którego reprezentanci nowych metodyk tworzenia oprogramowania będących alternatywą dla tradycyjnego podejścia opartego na modelu kaskadowym, opracowali deklarację wspólnych zasad dla zwinnych metodyk tworzenia oprogramowania:

Manifest programowania zwinnego

Odkrywamy nowe metody programowania, dzięki praktyce w programowaniu i wspieraniu w nim innych. W wyniku naszej pracy, zaczęliśmy bardziej cenić:

• Ludzi i interakcje od procesów i narzędzi.
• Działające oprogramowanie od szczegółowej dokumentacji.
• Współpracę z klientem od negocjacji umów.
• Reagowanie na zmiany od realizacji założonego planu.

Oznacza to, że elementy wypisane po prawej są wartościowe, ale większą wartość mają dla nas te, które wypisano po lewej.

Założenia Manifestu Programowania Zwinnego

Wyznajemy następujące zasady:

• Najwyższy priorytet ma dla nas zadowolenie klienta dzięki wczesnemu i ciągłemu wdrażaniu wartościowego oprogramowania.
• Bądźcie gotowi na zmiany wymagań nawet na późnym etapie jego rozwoju. Procesy zwinne wykorzystują zmiany dla zapewnienia klientowi konkurencyjności.
• Dostarczajcie funkcjonujące oprogramowanie często, w kilkutygodniowych lub kilkumiesięcznych odstępach. Im częściej, tym lepiej.
• Zespoły biznesowe i deweloperskie muszą ściśle ze sobą współpracować w codziennej pracy przez cały czas trwania projektu.
• Twórzcie projekty wokół zmotywowanych ludzi. Zapewnijcie im potrzebne środowisko oraz wsparcie i zaufajcie, że wykonają powierzone zadanie.
• Najbardziej efektywnym i wydajnym sposobem przekazywania informacji zespołowi deweloperskiemu i wewnątrz niego jest rozmowa twarzą w twarz.
• Działające oprogramowanie jest podstawową miarą postępu.
• Procesy zwinne umożliwiają zrównoważony rozwój. Sponsorzy, deweloperzy oraz użytkownicy powinni być w stanie utrzymywać równe tempo pracy.
• Ciągłe skupienie na technicznej doskonałości i dobrym projektowaniu zwiększa zwinność.
• Prostota – sztuka minimalizowania ilości koniecznej pracy – jest kluczowa.
• Najlepsze rozwiązania architektoniczne, wymagania i projekty pochodzą od samoorganizujących się zespołów.
• W regularnych odstępach czasu zespół analizuje możliwości poprawy swojej wydajności, a następnie dostraja i dostosowuje swoje działania do wyciągniętych wniosków.

Źródło: agilemanifesto.org

Artykuł ukazał się w ramach czasopisma "Smart Grids Polska" 1/2019(21).

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy ARTSMART Izabela Żylińska.